PonyatnoJak to liczymy
Wysycenie transferyny to żelazo w surowicy jako odsetek całkowitej zdolności wiązania żelaza: TSAT (%) = żelazo ÷ TIBC × 100, obie wartości w µmol/l.
Jeśli na wyniku zamiast TIBC jest transferyna, TIBC szacujemy wzorem Gambino (1997): TIBC (µmol/l) = transferyna (g/l) × 25,1. To przybliżenie: wysycenie podane przez twoje laboratorium może różnić się o kilka punktów procentowych.
Jednostki: µg/dl przeliczamy na µmol/l, mnożąc przez 10 i dzieląc przez 55,845 (masa molowa żelaza); transferynę w mg/dl dzielimy przez 100, by otrzymać g/l. TIBC i UIBC (TIBC − żelazo) pokazujemy w µmol/l.
Zakresy: poniżej 20% — niskie, 20–45% — typowe, 45% i więcej — wysokie (próg, od którego sprawdza się nadmiar żelaza, według wytycznych EASL).
Warto wiedzieć
Co pokazuje wysycenie transferyny
Transferyna to białko, które przenosi żelazo we krwi. Wysycenie pokazuje, na ile jest ona zapełniona: gdy żelaza jest za mało, wiele miejsc jest wolnych, gdy za dużo — prawie wszystkie są zajęte. Nie pokazuje, ile żelaza organizm zmagazynował — do tego służy ferrytyna, dlatego wysycenie ocenia się razem z nią.
Kiedy wynik może wprowadzać w błąd
Żelazo w surowicy mocno się waha: rano jest wyższe niż wieczorem i rośnie po posiłkach, a zwłaszcza po tabletkach z żelazem. Dlatego badanie zwykle robi się rano na czczo, a preparaty żelaza odstawia się wcześniej, jeśli lekarz się na to zgodzi.
Wysycenie spada przy stanach zapalnych i chorobach przewlekłych, nawet gdy żelaza jest wystarczająco. Może być fałszywie wysokie przy zhemolizowanej próbce, chorobach wątroby lub po przetoczeniach krwi. Jedna wartość to nie diagnoza: gdy odbiega od normy, badanie zwykle się powtarza.
Ten kalkulator to narzędzie pomocnicze, a nie diagnoza. Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami, a wynik zależy od stanu zdrowia, przyjmowanych leków i innych badań. Omów go z lekarzem.
Częste pytania
Jakie wysycenie transferyny jest prawidłowe?
Zwykle 20–45%. Twoje laboratorium może drukować własny zakres referencyjny — kieruj się przede wszystkim nim.
Czy niskie wysycenie transferyny oznacza niedokrwistość z niedoboru żelaza?
Niekoniecznie. Niskie wysycenie może wskazywać na niedobór żelaza, ale wniosek wyciąga się razem z ferrytyną, hemoglobiną i oznakami stanu zapalnego. Niedokrwistość to niska hemoglobina, którą sprawdza się w morfologii krwi.
Co oznacza wysokie wysycenie transferyny?
Najczęściej niedawne przyjęcie żelaza albo coś związanego z pobraniem krwi. Jeśli powtórne badanie rano na czczo to potwierdzi, lekarz może poszukać nadmiaru żelaza, np. hemochromatozy. Nie da się jej rozpoznać na podstawie jednego obliczenia.
Jak przygotować się do badania żelaza?
Przyjdź rano, na czczo. Jeśli przyjmujesz preparaty żelaza, zapytaj lekarza lub laboratorium, na ile wcześniej je odstawić.
Czym różni się TIBC od transferyny?
Transferyna to samo białko transportowe; TIBC to ilość żelaza, jaką może ono związać. Jedno można przeliczyć na drugie, więc kalkulator działa z każdym z nich.
Źródła
Wzory i punkty odcięcia zgodne z wytycznymi klinicznymi — źródła poniżej.
- Gambino R et al. The relation between chemically measured total iron-binding capacity concentrations and immunologically measured transferrin concentrations in human serum. Clin Chem. 1997;43(12):2408–2412.
- WHO guideline on use of ferritin concentrations to assess iron status in individuals and populations. Geneva: WHO; 2020.
- EASL Clinical Practice Guidelines on haemochromatosis. J Hepatol. 2022;77(2):479–502.