PonyatnoJak to liczymy
Stosujemy wzór kreatyninowy CKD-EPI 2021 bez współczynnika rasy (Inker i wsp., 2021). Kreatyninę w µmol/l najpierw przeliczamy na mg/dl, dzieląc przez 88,4.
eGFR = 142 × min(Scr/κ; 1)^α × max(Scr/κ; 1)^−1,200 × 0,9938^wiek × 1,012 (u kobiet), gdzie Scr to kreatynina w surowicy w mg/dl; u kobiet κ = 0,7 i α = −0,241, u mężczyzn κ = 0,9 i α = −0,302.
Wynik podajemy w ml/min na 1,73 m² powierzchni ciała, zaokrąglony do liczby całkowitej. Kategorie według KDIGO 2024: G1 od 90, G2 60–89, G3a 45–59, G3b 30–44, G4 15–29, G5 poniżej 15.
Warto wiedzieć
Co mówi eGFR
Nerki filtrują krew w drobnych jednostkach zwanych kłębuszkami, a współczynnik przesączania to główna miara ich pracy. Rzadko mierzy się go bezpośrednio; zamiast tego szacuje się go z kreatyniny — produktu przemiany mięśni, który usuwają nerki. Im słabsza filtracja, tym wyższa kreatynina i niższy eGFR.
Przewlekłej choroby nerek nie rozpoznaje się na podstawie jednej liczby. Wymaga to eGFR poniżej 60 przez ponad trzy miesiące albo oznak uszkodzenia nerek — najczęściej albuminy w moczu. Dlatego G1 i G2 bez takich oznak nie są uznawane za chorobę nerek.
Kiedy szacunek jest mniej dokładny
Kreatynina zależy od masy mięśniowej. U osób bardzo umięśnionych (sportowcy, kulturyści) eGFR wychodzi zaniżony; przy bardzo małej masie mięśniowej, wyniszczeniu, po amputacjach czy na diecie wegetariańskiej może wyjść zawyżony. Suplementy kreatyny i obfity mięsny posiłek przed badaniem również podnoszą kreatyninę.
Wzór nie jest przeznaczony dla dzieci ani dla kobiet w ciąży i nie działa, gdy czynność nerek szybko się zmienia — w ostrym uszkodzeniu nerek kreatynina nie nadąża za rzeczywistą filtracją. Wtedy lekarze mogą wykorzystać cystatynę C albo zmierzony GFR.
Dlaczego na wyniku może być inna liczba
Część laboratoriów wciąż stosuje starsze wzory, np. CKD-EPI 2009 lub MDRD. Różnica kilku jednostek jest spodziewana i nie jest błędem. Ważniejsze jest to, jak twój wynik zmienia się w czasie.
Ten kalkulator to narzędzie pomocnicze, a nie diagnoza. Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami, a wynik zależy od stanu zdrowia, przyjmowanych leków i innych badań. Omów go z lekarzem.
Częste pytania
Jaki eGFR jest prawidłowy?
90 ml/min/1,73 m² i więcej to prawidłowa filtracja (G1). eGFR powoli spada z wiekiem, a wartości 60–89 są częste u starszych osób. Bez białka w moczu to nie jest choroba nerek.
Czy na badanie kreatyniny trzeba być na czczo?
Zwykle nie, ale najlepiej zrobić je rano, bez obfitego mięsnego posiłku wcześniej. Dużo mięsa, intensywny wysiłek i suplementy kreatyny dzień przed badaniem mogą przejściowo podnieść kreatyninę i obniżyć eGFR.
Co jeśli mój eGFR jest poniżej 60?
Zwykle powtarza się badanie, by wykluczyć jednorazowy spadek, i oznacza albuminę w moczu. Jeśli spadek potwierdzi się przez ponad trzy miesiące, lekarz poszuka przyczyny i będzie kontrolował nerki w czasie.
Dlaczego wzór nie uwzględnia rasy?
Starsze wzory podwyższały wynik u osób czarnoskórych. W 2021 roku wzór opracowano na nowo bez tego współczynnika: rasa to kategoria społeczna, a nie miara biologiczna, a korekta prowadziła do błędnej klasyfikacji.
Czy eGFR może wzrosnąć?
eGFR zmienia się razem z kreatyniną: po odwodnieniu czy ciężkim wysiłku może wrócić do twojego zwykłego poziomu. Co możesz zrobić dla nerek, zależy od przyczyny — to temat na rozmowę z lekarzem.
Źródła
Wzory i punkty odcięcia zgodne z wytycznymi klinicznymi — źródła poniżej.
- Inker LA et al. New creatinine- and cystatin C-based equations to estimate GFR without race. N Engl J Med. 2021;385:1737–1749.
- KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117–S314.