PonyatnoJak to liczymy
Wzór Matthewsa (1985): HOMA-IR = glukoza (mmol/l) × insulina (µU/ml) / 22,5. Wynik jest zaokrąglany do dwóch miejsc po przecinku.
Glukozę w mg/dl najpierw przeliczamy na mmol/l: × 10 / 180,16 (około ÷ 18) — dlatego w wersji wzoru dla mg/dl dzieli się przez około 405. Insulinę w pmol/l przeliczamy na µU/ml, dzieląc przez 6,00. Laboratoria stosują nieco inne współczynniki dla insuliny, więc twój wynik może różnić się na drugim miejscu po przecinku.
Punkty odcięcia to te powszechnie stosowane przez laboratoria i w badaniach u dorosłych: poniżej 2,5 — typowy zakres, 2,5–2,7 — strefa graniczna, 2,7 i więcej — wskazuje na insulinooporność.
Warto wiedzieć
Co pokazuje HOMA-IR
Na czczo poziom cukru we krwi utrzymuje w ryzach insulina. Gdy tkanki zaczynają słabiej na nią reagować, trzustka musi wydzielać więcej insuliny, by glukoza pozostała na tym samym poziomie. Dlatego wysoka insulina przy prawidłowej glukozie to wczesny sygnał, a HOMA-IR łączy obie liczby w jeden wskaźnik.
Kiedy wynik jest niewiarygodny
Krew trzeba pobrać naprawdę na czczo — po 8–12 godzinach bez jedzenia i słodkich napojów — a glukozę i insulinę oznaczyć z tego samego poranka. Po posiłku wskaźnik nie ma sensu.
Wzoru nie stosuje się u osób leczonych insuliną lub z cukrzycą typu 1, u dzieci i nastolatków (w okresie dojrzewania insulina jest naturalnie wyższa) ani w ciąży. Oznaczenia insuliny nie są standaryzowane: ta sama krew w różnych laboratoriach może dać różne liczby. Nie ma jednego uzgodnionego punktu odcięcia — różni się między populacjami — więc wynik graniczny warto sprawdzić ponownie.
Co zwykle dzieje się dalej
HOMA-IR to wskazówka, a nie diagnoza. Zwykle ocenia się go razem z glukozą na czczo, HbA1c, lipidogramem, obwodem talii i ciśnieniem. Jeśli jest podwyższony, lekarz może zaproponować powtórzenie badania albo doustny test obciążenia glukozą (OGTT).
Ten kalkulator to narzędzie pomocnicze, a nie diagnoza. Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami, a wynik zależy od stanu zdrowia, przyjmowanych leków i innych badań. Omów go z lekarzem.
Częste pytania
Jaki HOMA-IR jest prawidłowy?
Najczęściej za typową uznaje się wartość poniżej 2,5; od 2,7 wskazuje ona na insulinooporność, a pomiędzy jest strefa graniczna. Jeśli twoje laboratorium drukuje własny zakres, kieruj się nim.
Jak przygotować się do badania HOMA-IR?
Przyjdź rano po 8–12 godzinach bez jedzenia; wodę pić można. Glukozę i insulinę pobiera się w tym samym czasie. Dzień wcześniej najlepiej zrezygnować z alkoholu i intensywnego wysiłku.
Czy mogę użyć wyniku z palca albo z glukometru?
Wzór opracowano na laboratoryjnej glukozie z krwi żylnej. Glukometry i krew z palca są mniej precyzyjne, więc wskaźnik będzie mniej dokładny.
Czy wysoki HOMA-IR przy prawidłowym cukrze jest groźny?
To powód, by przyjrzeć się metabolizmowi, a nie powód do paniki. Podwyższony wskaźnik często spada po zmianach w diecie, aktywności fizycznej i masie ciała. Co dokładnie robić, warto ustalić z lekarzem.
Czy HOMA-IR to to samo co QUICKI albo stosunek glukozy do insuliny?
Nie. Korzystają z tych samych dwóch badań, ale mają inne wzory i skale, a niektóre zmieniają się w przeciwnym kierunku. Nie porównuj ich z punktami odcięcia HOMA-IR.
Źródła
Wzory i punkty odcięcia zgodne z wytycznymi klinicznymi — źródła poniżej.
- Matthews DR et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and β-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia. 1985;28(7):412–419.
- Nie ma jednego międzynarodowego punktu odcięcia dla HOMA-IR: zależy on od populacji, wieku i płci (Gayoso-Diz P et al. BMC Endocr Disord. 2013;13:47). 2,5 i 2,7 to wartości najczęściej podawane przez laboratoria i stosowane w badaniach u dorosłych.