PonyatnoJak to liczymy
Wszystkie wartości najpierw przeliczamy na mmol/l: cholesterol w mg/dl dzielimy przez 38,67, triglicerydy przez 88,57. Karta wyniku pokazuje też mg/dl.
LDL (Friedewald) = cholesterol całkowity − HDL − triglicerydy / 2,2 (w mmol/l). Stosujemy go tylko wtedy, gdy triglicerydy nie przekraczają 4,5 mmol/l.
Nie-HDL = cholesterol całkowity − HDL. Wskaźnik aterogenności = (cholesterol całkowity − HDL) / HDL. AIP = log₁₀(triglicerydy / HDL), oba w mmol/l — w mg/dl stosunek byłby inny.
Zakresy LDL i nie-HDL według wytycznych ESC/EAS z 2019 roku dla osób bez podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego; zakresy AIP według Dobiášovej (2001).
Warto wiedzieć
Co pokazują te liczby
LDL to główny „zły” cholesterol: to jego obniżenie zmniejsza ryzyko zawału i udaru. Nie-HDL obejmuje LDL i inne cząsteczki odkładające się w ścianach tętnic; jest szczególnie przydatny przy wysokich triglicerydach i nie wymaga bycia na czczo.
Wskaźnik aterogenności (całkowity minus HDL, podzielone przez HDL) to tradycyjny stosunek drukowany przez laboratoria w Europie Wschodniej. Międzynarodowe wytyczne go nie stosują, a próg 3 jest umowny. AIP odzwierciedla proporcję triglicerydów do HDL i pośrednio — ile jest małych, gęstych cząsteczek LDL.
Twój cel zależy od ryzyka
Podane tu progi dotyczą osób bez podwyższonego ryzyka. Przy cukrzycy, chorobach serca lub naczyń, chorobie nerek, dziedzicznie wysokim cholesterolu albo kilku czynnikach ryzyka cele dla LDL i nie-HDL są znacznie niższe. Ustala je lekarz na podstawie twojego ogólnego ryzyka.
Kiedy obliczenie jest mniej dokładne
Wzór Friedewalda jest niedokładny przy wysokich triglicerydach (dlatego nie stosuje się go powyżej 4,5 mmol/l), przy bardzo niskim LDL i gdy krew pobrano po posiłku — triglicerydy rosną, a LDL wychodzi zaniżony. W takich sytuacjach lepszy jest LDL zmierzony bezpośrednio.
Ten kalkulator to narzędzie pomocnicze, a nie diagnoza. Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami, a wynik zależy od stanu zdrowia, przyjmowanych leków i innych badań. Omów go z lekarzem.
Częste pytania
Jaki poziom LDL jest prawidłowy?
U osób bez podwyższonego ryzyka cel według ESC 2019 to poniżej 3 mmol/l. Przy wyższym ryzyku cele są niższe, czasem znacznie — ustala je lekarz.
Dlaczego LDL na moim wyniku jest inny?
Twoje laboratorium mogło zmierzyć LDL bezpośrednio albo użyć innego wzoru (np. Martina–Hopkinsa lub Sampsona). Niewielkie różnice są normalne.
Czy na badanie cholesterolu trzeba być na czczo?
Dla cholesterolu całkowitego, HDL i nie-HDL — nie. Do LDL z wzoru Friedewalda lepiej być 9–12 godzin na czczo, bo po jedzeniu triglicerydy rosną.
Czym jest wskaźnik aterogenności?
To stosunek „złego” cholesterolu (całkowity minus HDL) do „dobrego” HDL. Wartości do 3 zwykle uważa się za typowe. To miara tradycyjna — lekarze patrzą przede wszystkim na LDL i nie-HDL.
Czy wysoki cholesterol jest groźny?
Sam nie daje objawów, ale lata podwyższonego LDL przyspieszają miażdżycę. Na ile ma to znaczenie w twoim przypadku, zależy od wieku, ciśnienia, palenia i innych czynników — omów to z lekarzem.
Źródła
Wzory i punkty odcięcia zgodne z wytycznymi klinicznymi — źródła poniżej.
- Friedewald WT, Levy RI, Fredrickson DS. Estimation of the concentration of low-density lipoprotein cholesterol in plasma. Clin Chem. 1972;18(6):499–502.
- Mach F et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2020;41(1):111–188.
- Dobiášová M, Frohlich J. The plasma parameter log(TG/HDL-C) as an atherogenic index. Clin Biochem. 2001;34(7):583–588.