Cholesterol LDL to frakcja, która odkłada się w ścianach tętnic i tworzy blaszki miażdżycowe. Polskie laboratoria drukują jako wartość pożądaną poniżej 115 mg/dl (3,0 mmol/l), ale to cel tylko dla osób z niskim ryzykiem. Im wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe, tym niższy LDL zaleca lekarz: od 100 do nawet 40 mg/dl.
| Kategoria | Norma |
|---|---|
| Ryzyko niskie | poniżej 115 (3,0) mg/dl (w nawiasie mmol/l) |
| Ryzyko umiarkowane | poniżej 100 (2,6) mg/dl (w nawiasie mmol/l) |
| Ryzyko wysokie | poniżej 70 (1,8) mg/dl (w nawiasie mmol/l) |
| Ryzyko bardzo wysokie | poniżej 55 (1,4) mg/dl (w nawiasie mmol/l) |
| Ryzyko ekstremalne | poniżej 40 (1,0) mg/dl (w nawiasie mmol/l) |
Cele według polskich wytycznych lipidowych; przynależność do grupy ryzyka ustala lekarz. Przeliczenie: mg/dl ÷ 38,7 = mmol/l.
LDL nie powoduje objawów. Przez lata odkłada się w tętnicach i dopiero po czasie może doprowadzić do zawału, udaru czy niedokrwienia nóg. Znaczenie ma więc nie tylko wysokość LDL, ale też to, jak długo jest podwyższony. Dlatego ten sam wynik jest ważniejszy u 40-latka, przed którym dekady ekspozycji, niż jednorazowo u osoby starszej.
„Norma” 115 mg/dl na wydruku dotyczy osób zdrowych z niskim ryzykiem. U osoby po zawale albo z cukrzycą i powikłaniami lekarz dąży do wartości dwa–trzy razy niższych.
Najczęściej to połączenie genów i stylu życia: dieta bogata w tłuszcze nasycone i tłuszcze trans, mało błonnika, nadwaga, mało ruchu. Rodzinna hipercholesterolemia, choroba dziedziczna, dotyczy w Polsce mniej więcej 1 na 250 osób i większość z nich o tym nie wie. LDL podnoszą też choroby i stany „wtórne”: niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, cholestaza, ciąża, a także niektóre leki. Po menopauzie LDL u kobiet wyraźnie rośnie.
Na wydruku LDL bywa wyliczany ze wzoru (Friedewalda lub nowszego, Martina-Hopkinsa) albo mierzony bezpośrednio. Przy trójglicerydach powyżej 400 mg/dl wzór traci wiarygodność i laboratorium powinno podać LDL bezpośredni lub cholesterol nie-HDL.
Lekarz patrzy na cały lipidogram: HDL, trójglicerydy i cholesterol nie-HDL, a w polskich wytycznych także na lipoproteinę(a), którą zaleca się oznaczyć raz w życiu. Wysoka Lp(a) jest dziedziczna i podnosi ryzyko niezależnie od LDL. Do oceny ryzyka liczą się także wiek, ciśnienie, palenie, cukrzyca, choroby nerek i historia chorób serca w rodzinie.
Zmiany stylu życia (mniej tłuszczów nasyconych, więcej błonnika, ruch, utrata masy ciała) obniżają LDL zwykle o 10–20%. Jeśli cel jest dalej, lekarz dobiera leczenie; nie należy samemu sięgać po suplementy „na cholesterol” zamiast konsultacji.
Coraz więcej wydruków w Polsce zawiera wiersz „cholesterol nie-HDL”, wyliczany jako cholesterol całkowity minus HDL. Obejmuje on LDL i inne miażdżycorodne cząsteczki bogate w trójglicerydy. U osób z cukrzycą, otyłością lub wysokimi trójglicerydami lepiej oddaje ryzyko niż sam LDL. Dla niskiego ryzyka jako wartość pożądaną przyjmuje się zwykle poniżej 145 mg/dl (3,8 mmol/l), a cele dla wyższych grup ryzyka są odpowiednio niższe. Jeśli LDL jest w normie, a nie-HDL wysoki, warto zwrócić uwagę na trójglicerydy.
Podwyższony LDL omawia się na planowej wizycie u lekarza rodzinnego. Szybciej, gdy:
Opracowano na podstawie publicznie dostępnych materiałów:
Nie musisz sam rozszyfrowywać liczb: zrób zdjęcie wyniku, a aplikacja wyjaśni „LDL podwyższony” i pozostałe parametry prostymi słowami — co jest w normie, a na co zwrócić uwagę.
App StoreGoogle PlayWersja w przeglądarceDla osób z niskim ryzykiem poniżej 115 mg/dl (3,0 mmol/l). Przy wyższym ryzyku cel jest niższy: 100, 70, 55, a nawet 40 mg/dl.
To wyraźnie podwyższony LDL (ok. 4,1 mmol/l). Lekarz oceni ryzyko całkowite i ustali, czy wystarczy zmiana stylu życia, czy potrzebne jest leczenie.
Nie. Wysoki LDL nie boli i nie daje objawów, dopóki nie dojdzie do powikłań miażdżycy. Dlatego lipidogram warto robić regularnie.
Jest powyżej celu dla niskiego ryzyka (115 mg/dl). Przy braku innych czynników ryzyka często zaczyna się od diety i ruchu.
Wynik w mg/dl dzielisz przez 38,7. 115 mg/dl to 3,0 mmol/l, 130 mg/dl to 3,4 mmol/l, a 160 mg/dl to 4,1 mmol/l.
Materiał ma charakter informacyjny, nie jest opinią lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wartości referencyjne zależą od laboratorium i metody — kieruj się zakresem podanym na swoim wyniku badań. Ostateczną interpretację wyników przeprowadza lekarz.
Ponyatno