Hemoglobina glikowana (HbA1c) pokazuje średni poziom cukru z ostatnich 2–3 miesięcy. Wynik 6,0% (42 mmol/mol) nie jest cukrzycą: Polskie Towarzystwo Diabetologiczne rozpoznaje ją od 6,5% (48 mmol/mol). Jest jednak powyżej typowej wartości u osób bez zaburzeń i oznacza podwyższone ryzyko, dlatego warto ocenić go razem z glukozą na czczo.
| Kategoria | Norma |
|---|---|
| Typowo u osób bez cukrzycy | poniżej 5,7% (39) % (NGSP) i mmol/mol (IFCC) |
| Podwyższone ryzyko (wg ADA: stan przedcukrzycowy) | 5,7–6,4% (39–47) % (NGSP) i mmol/mol (IFCC) |
| Cukrzyca (PTD, ADA) | 6,5% i więcej (48) % (NGSP) i mmol/mol (IFCC) |
| Częsty cel u osób z cukrzycą | 7,0% i mniej (53) % (NGSP) i mmol/mol (IFCC) |
Polskie laboratoria podają HbA1c w % i w mmol/mol według IFCC. Wynik zależy od metody standaryzowanej; cele leczenia ustala lekarz.
Na wydrukach Diagnostyki, ALAB i innych laboratoriów HbA1c ma często dwa wiersze: w procentach i w mmol/mol z dopiskiem IFCC. To ten sam wynik w dwóch systemach. Przeliczenie przybliżone: 6,0% = 42 mmol/mol, 6,2% = 44, 6,4% = 46, 6,5% = 48, 7,0% = 53. Wyszukiwania typu „hemoglobina glikowana 38 mmol/mol” czy „44 mmol/mol” dotyczą więc dokładnie tej samej skali co procenty.
HbA1c można oznaczać o dowolnej porze dnia, bez bycia na czczo, bo nie zależy od ostatniego posiłku.
Wszystkie te wyniki mieszczą się w przedziale 5,7–6,4%, który American Diabetes Association nazywa stanem przedcukrzycowym. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne stan przedcukrzycowy rozpoznaje przede wszystkim na podstawie glukozy na czczo i testu obciążenia glukozą (OGTT), a HbA1c w tym przedziale traktuje jako sygnał do dalszej oceny. W praktyce oznacza to: im bliżej 6,4%, tym większe prawdopodobieństwo, że OGTT pokaże nieprawidłowości.
Średnia glukoza odpowiadająca HbA1c 6% to ok. 126 mg/dl (7,0 mmol/l), a dla 6,5% ok. 140 mg/dl. To wartość uśredniona z całej doby, łącznie z okresami po posiłkach.
Lekarz zwykle zleca glukozę na czczo i/lub OGTT, sprawdza ciśnienie, lipidogram i masę ciała, bo stan przedcukrzycowy często idzie w parze z innymi czynnikami ryzyka serca. Najlepiej udokumentowane działanie to zmiana stylu życia: kilka procent mniej masy ciała, ok. 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo, ograniczenie słodzonych napojów i przetworzonych węglowodanów. Kontrolę HbA1c robi się zwykle co rok, a wcześniej nie ma sensu, bo wynik odzwierciedla ostatnie 2–3 miesiące.
Osoby z HbA1c 6–6,4% kwalifikują się też do badań w ramach programów profilaktycznych NFZ, np. „Moje Zdrowie”, w którym oceniana jest glukoza.
Zdarza się, że HbA1c wynosi 6,2%, a glukoza na czczo jest prawidłowa, np. 92 mg/dl, albo odwrotnie. To nie błąd: oba badania mierzą coś innego. Glukoza na czczo pokazuje jeden poranek, HbA1c średnią z kilku miesięcy, łącznie z poposiłkowymi skokami cukru. Rozbieżność może też wynikać z czynników zmieniających HbA1c, np. niedoboru żelaza. W takiej sytuacji lekarz zwykle zleca OGTT, który najlepiej pokazuje, jak organizm radzi sobie z dawką glukozy, i powtarza HbA1c po kilku miesiącach.
Wynik 5,7–6,4% warto omówić na zwykłej wizycie u lekarza rodzinnego. Szybciej, gdy:
Opracowano na podstawie publicznie dostępnych materiałów:
Nie musisz sam rozszyfrowywać liczb: zrób zdjęcie wyniku, a aplikacja wyjaśni „Hemoglobina glikowana 6%” i pozostałe parametry prostymi słowami — co jest w normie, a na co zwrócić uwagę.
App StoreGoogle PlayWersja w przeglądarceNie. Cukrzycę rozpoznaje się od 6,5% (48 mmol/mol). Wynik 6% oznacza jednak podwyższone ryzyko i jest powodem, by ocenić glukozę na czczo i styl życia.
U osób bez zaburzeń zwykle poniżej 5,7% (39 mmol/mol). Laboratoria często drukują zakres 4–6% lub 20–42 mmol/mol.
To wynik podany w mmol/mol według standardu Międzynarodowej Federacji Chemii Klinicznej. 42 mmol/mol odpowiada 6,0%, a 48 mmol/mol 6,5%.
Nie. HbA1c nie zależy od ostatniego posiłku, ale jeśli przy okazji bada się glukozę lub lipidy, lepiej przyjść na czczo.
Przy stanie przedcukrzycowym najlepiej działają redukcja masy ciała, regularny ruch i ograniczenie cukrów prostych. Przy cukrzycy leczenie ustala lekarz; efekt widać w HbA1c po 2–3 miesiącach.
Tak. U wielu osób zmiana stylu życia i utrata kilku kilogramów obniża HbA1c poniżej 5,7%. Efekt ocenia się w badaniu kontrolnym po kilku miesiącach.
Materiał ma charakter informacyjny, nie jest opinią lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wartości referencyjne zależą od laboratorium i metody — kieruj się zakresem podanym na swoim wyniku badań. Ostateczną interpretację wyników przeprowadza lekarz.
Ponyatno