OB, czyli odczyn Biernackiego, mierzy, o ile milimetrów opadną krwinki czerwone w pionowej rurce w ciągu godziny. Gdy we krwi jest więcej białek zapalnych, krwinki zlepiają się i opadają szybciej, więc OB rośnie. To badanie nieswoiste: podwyższone OB mówi, że coś się dzieje, ale nie mówi co, i rośnie także bez choroby, np. z wiekiem, w ciąży czy przy niedokrwistości.
| Kategoria | Norma |
|---|---|
| Mężczyźni do 50 lat | do 15 mm/h (metoda Westergrena) |
| Mężczyźni po 50 | do 20 mm/h (metoda Westergrena) |
| Kobiety do 50 lat | do 20 mm/h (metoda Westergrena) |
| Kobiety po 50 | do 30 mm/h (metoda Westergrena) |
Orientacyjnie górna granica to: mężczyźni wiek ÷ 2, kobiety (wiek + 10) ÷ 2. Laboratoria mogą stosować inne zakresy.
Zjawisko opadania krwinek opisał pod koniec XIX wieku polski lekarz Edmund Biernacki, stąd w Polsce nazwa „odczyn Biernackiego” i skrót OB. Za granicą to samo badanie nazywa się ESR (erythrocyte sedimentation rate) albo, w Niemczech, BSG. Wynik podaje się w milimetrach na godzinę (mm/h).
OB zmienia się powoli: rośnie dzień–dwa po początku stanu zapalnego i opada tygodniami po jego wygaśnięciu. To dlatego bywa podwyższone jeszcze długo po przebytym przeziębieniu czy zapaleniu oskrzeli.
To częsta kombinacja i zwykle mniej niepokojąca niż oba wskaźniki wysokie. CRP reaguje szybko i szybko spada, a OB opada powoli, więc po niedawnej infekcji CRP może już być prawidłowe, a OB jeszcze nie. Podwyższone OB przy prawidłowym CRP widuje się też w niedokrwistości, ciąży, u starszych osób i przy chorobach nerek. Rzadziej taki układ występuje w chorobach z nadmiarem przeciwciał (np. szpiczak, toczeń).
Gdy wysokie są oba wskaźniki, obraz bardziej przemawia za aktywnym stanem zapalnym, i to on wymaga wyjaśnienia.
Wynik 20–25 mm/h u kobiety po pięćdziesiątce zwykle mieści się w jej normie. OB 30 mm/h u młodego mężczyzny jest już wyraźnie podwyższone i warto poszukać przyczyny, choćby niedawnej infekcji. Wartości 50–100 mm/h zwykle oznaczają istotny stan zapalny lub chorobę ogólnoustrojową i lekarz zleca dalsze badania. OB powyżej 100 mm/h to wynik, którego się nie odkłada: najczęściej stoi za nim poważna infekcja, choroba autoimmunologiczna lub nowotwór krwi.
Na wynik wpływa też technika: OB mierzone automatycznie po 30 minutach i przeliczone na godzinę daje wartości nieco inne niż klasyczna metoda Westergrena, dlatego porównuj wyniki z tego samego laboratorium.
Najpierw sprawdź, czy wynik naprawdę przekracza normę dla Twojego wieku i płci, bo wiele „podwyższonych” OB mieści się w zakresie liczonym wzorem z wiekiem. Potem spójrz na morfologię (czy nie ma niedokrwistości) i CRP. Jeśli niedawno była infekcja, sensowne jest powtórzenie OB po 4–6 tygodniach. Samo lekko podwyższone OB bez objawów rzadko prowadzi do rozpoznania; służy raczej jako sygnał, że warto przyjrzeć się pozostałym wynikom.
Wynik lekko powyżej normy omawia się z lekarzem rodzinnym. Szybciej, gdy podwyższonemu OB towarzyszą:
Opracowano na podstawie publicznie dostępnych materiałów:
Nie musisz sam rozszyfrowywać liczb: zrób zdjęcie wyniku, a aplikacja wyjaśni „OB podwyższone” i pozostałe parametry prostymi słowami — co jest w normie, a na co zwrócić uwagę.
App StoreGoogle PlayWersja w przeglądarceŻe krwinki opadają szybciej niż zwykle, najczęściej z powodu stanu zapalnego. OB rośnie też w ciąży, z wiekiem i przy niedokrwistości, więc samo w sobie nie wskazuje konkretnej choroby.
Zwykle do ok. 20 mm/h przed 50. rokiem życia i do ok. 30 mm/h później. Orientacyjny wzór dla kobiet to (wiek + 10) ÷ 2.
Często to ślad niedawnej, już wygasającej infekcji, bo OB opada wolniej niż CRP. Może też wynikać z niedokrwistości, ciąży lub wieku. Gdy wynik się utrzymuje, lekarz poszuka przyczyny.
Zależy od wieku i płci. U kobiety po 50. roku życia to górna granica normy, u młodego mężczyzny wynik wyraźnie podwyższony, który warto omówić z lekarzem.
Tak. Po infekcji OB może pozostać podwyższone nawet przez kilka tygodni, dlatego badanie kontrolne robi się z odstępem.
Materiał ma charakter informacyjny, nie jest opinią lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wartości referencyjne zależą od laboratorium i metody — kieruj się zakresem podanym na swoim wyniku badań. Ostateczną interpretację wyników przeprowadza lekarz.
Ponyatno