Morfologia z rozmazem dzieli białe krwinki na pięć rodzajów: neutrofile, limfocyty, monocyty, eozynofile i bazofile. Każdy ma na wydruku dwa wiersze: procent (%) i liczbę bezwzględną (#, tys./µl). Kluczowa zasada: o tym, czy czegoś brakuje lub jest za dużo, rozstrzyga liczba bezwzględna, a odsetki tylko pokazują proporcje.
| Kategoria | Norma |
|---|---|
| Neutrofile (NEU) | 40–75% · 1,8–7,7 dorośli: % i tys./µl |
| Limfocyty (LYM) | 20–45% · 1,0–4,5 dorośli: % i tys./µl |
| Monocyty (MONO) | 2–10% · 0,2–1,0 dorośli: % i tys./µl |
| Eozynofile (EOS) | 1–6% · 0,0–0,5 dorośli: % i tys./µl |
| Bazofile (BASO) | 0–1% · 0,0–0,1 dorośli: % i tys./µl |
Zakresy różnią się między laboratoriami; u dzieci limfocytów jest fizjologicznie więcej.
Zwykła morfologia podaje tylko łączną liczbę leukocytów (WBC). Rozmaz, nazywany też różnicowaniem leukocytów lub wzorem odsetkowym, pokazuje, z jakich komórek ta liczba się składa. Większość laboratoriów, w tym Diagnostyka i ALAB, robi to automatycznie analizatorem 5-DIFF. Gdy aparat zgłosi nietypowe komórki, technik ogląda krew pod mikroskopem; na wydruku pojawia się wtedy „rozmaz ręczny” i dodatkowe pozycje, np. granulocyty pałeczkowate i segmentowane.
W rozmazie ręcznym granulocyty obojętnochłonne dzieli się na pałeczkowate (młodsze, „pałki”) i segmentowane (dojrzałe). Wzrost pałeczkowatych, tzw. przesunięcie w lewo, często towarzyszy infekcji bakteryjnej.
Odsetki zawsze sumują się do 100%. Jeśli jednej grupy ubywa, udział pozostałych automatycznie rośnie, nawet gdy ich liczba się nie zmieniła. Przykład: leukocyty 4,0 tys./µl, neutrofile 40%, limfocyty 50%. Limfocyty są „podwyższone procentowo”, ale w liczbach to 2,0 tys./µl, czyli w normie. Neutrofile to 1,6 tys./µl, nieco poniżej normy. Prawdziwą informacją jest więc lekki spadek neutrofili, a nie nadmiar limfocytów.
Liczbę bezwzględną można policzyć samemu: WBC × odsetek ÷ 100. Przy WBC 6,5 tys./µl i limfocytach 35% wychodzi 2,3 tys./µl.
Najpierw spójrz na WBC: czy całość jest w normie. Potem przejdź do wierszy z # i sprawdź, która grupa faktycznie wychodzi poza zakres. Dopiero na końcu spójrz na odsetki, traktując je jako uzupełnienie. Przy podwyższonych limfocytach procentowo u dziecka trzeba pamiętać, że do ok. 4–6 roku życia limfocyty przeważają nad neutrofilami i to jest prawidłowe.
Wiele odchyleń w rozmazie to ślad niedawnej infekcji; utrzymują się 2–6 tygodni. Jeśli czujesz się dobrze, a odchylenie jest niewielkie, lekarz zwykle zleca kontrolę po tym czasie i porównuje wyniki.
Przy porównywaniu wyników z różnych laboratoriów uważaj na nazwy. Jedne drukują NEU i LYM, inne NEUT i LYMPH, a starsze wydruki „granulocyty obojętnochłonne” i „limfocyty”. Różne bywają też dolne granice: neutrofile od 1,5, 1,8 lub 2,0 tys./µl, zależnie od aparatu i populacji referencyjnej. Wynik 1,7 może więc w jednym laboratorium mieć gwiazdkę, a w innym nie. Dlatego trend z jednego miejsca mówi więcej niż pojedyncze porównanie między sieciami.
Wizyta u lekarza rodzinnego jest zasadna, gdy odchylenie liczby bezwzględnej powtarza się w kolejnym badaniu albo gdy dotyczy kilku linii krwinek naraz. Pilnie trzeba szukać pomocy, gdy:
Opracowano na podstawie publicznie dostępnych materiałów:
Nie musisz sam rozszyfrowywać liczb: zrób zdjęcie wyniku, a aplikacja wyjaśni „Morfologia z rozmazem” i pozostałe parametry prostymi słowami — co jest w normie, a na co zwrócić uwagę.
App StoreGoogle PlayWersja w przeglądarceŻe limfocyty stanowią większą część leukocytów niż zwykle. Jeśli ich liczba bezwzględna (LYM#) jest w normie, najczęściej wynika to po prostu z mniejszej liczby neutrofili, np. po infekcji wirusowej.
U dorosłych zwykle ok. 20–45%, a liczbowo ok. 1,0–4,5 tys./µl. U małych dzieci odsetek limfocytów jest wyższy i może przekraczać 50%.
Automatyczny wykonuje analizator, licząc tysiące komórek. Ręczny to ocena pod mikroskopem; zleca się go, gdy aparat wykryje nietypowe komórki albo lekarz chce ocenić ich wygląd.
Sam niski odsetek zwykle nie. Liczy się liczba bezwzględna: powyżej ok. 1,5 tys./µl ryzyko infekcji nie rośnie. Przy niższych wartościach lekarz zleci kontrolę.
Przy infekcjach, gorączce bez jasnej przyczyny, częstych chorobach, alergiach, w kontroli niektórych leków i w badaniach okresowych. Często zleca się ją zamiast zwykłej morfologii, bo różnica w cenie jest niewielka.
Materiał ma charakter informacyjny, nie jest opinią lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Wartości referencyjne zależą od laboratorium i metody — kieruj się zakresem podanym na swoim wyniku badań. Ostateczną interpretację wyników przeprowadza lekarz.
Ponyatno